Parlementaire democratie (6) – antw.

6. Invloed op politieke besluiten 

VRAGEN  blz. 90 

1.a.Vraag onder de begincase is: Wat kunnen Paula en Vera doen om politici naar hen te laten luisteren? 

-De bestuurders direct aanschrijven of bellen. 

-De media aanschrijven (zoals nu ook gedaan). 

-Een burgerinitiatief starten. 

-Een actiegroep oprichten. 

-Demonstreren. 

-Lobbyist inschakelen. 

-Inspreken tijdens vergaderingen. 

-Referendum organiseren. 

-Overgaan tot burgerlijke ongehoorzaamheid. 

b.Spreekbuisfunctie. Vera en Paula kregen van Trouw de ruimte om hun zegje te doen. 

 

2.Voorbeelduitwerking: 

-De wens voor schone energie, maar tegelijk willen veel burgers geen (grote) windmolens in hun woonomgeving. 

-De wens voor degelijke en humane vluchtelingenopvang, maar tegelijk is er vaak weerstand tegen de plaatsing van azc’s in de nabije woonomgeving. 

-De wens voor een goed wegennet, maar geen verhoging van de wegenbelasting. 

 

3.Ja, want volgens de Mediawet moeten de publieke omroepen zorgen voor programma’s op het gebied van informatie en educatie. Dit impliceert een informerende, onderzoekende, controlerende en agenda- en spreekbuisfunctie van de media. 

Ook commerciële journalistieke organisaties vervullen deze functies vaak, maar hebben als vrije onderneming geen wettelijke plicht om dat te doen. 

 

4.Voorbeelduitwerking: 

Effectiviteit: werkt de aanpak of moet er iets aan veranderen? 

Wenselijkheid: zijn de burgers tevreden met het besluit of leidt het vooral tot kritiek? 

 

5.Gezien de kleinschaligheid van het probleem lukt het niet om 40.000 handtekeningen te verzamelen. 

Het is niet de bedoeling van het burgerinitiatief dat de Tweede Kamer zich bezighoudt met privébelangen van burgers. 

Eigen antwoord leerling. 

 

6.a.Voorbeeldargumenten: 

Goed, want in een democratie mag iedereen invloed uitoefenen op politici. 

Of dat nu actievoerders zijn zoals milieuactivisten of bedrijven zoals de vuurwerkbranche. 

Goed, want dat helpt politici rekening te houden met verschillende belangen. 

Dus ook die van de vuurwerkbranche. 

Slecht, want het winstbejag van de vuurwerkbranche schaadt het algemeen belang (veiligheid en welzijn). 

Slecht, want het is ondemocratisch.  

Lobbyisten van de vuurwerkbranche komen niet op voor de kiezer, maar voor de commerciële belangen van het bedrijfsleven. 

b.Vooral voor het wetsvoorstel wordt ingediend, dus tijdens de invoer– of omzettingsfase. 

Ook in de terugkoppelingsfase kan lobbyen effectief zijn. Bijvoorbeeld door te benadrukken dat de bestaande wetgeving zinloos is of juist effectiever gemaakt moet worden. 

Pagina-einde 

7Welke BESLUITVORMINGSfase?  blz. 91 

 

Situatie  Twee betrokken actoren  Fase 
1.Vanwege een wetswijziging krijgt een bijstandsgerechtigde een hogere uitkering.  burger, ambtenaar, regering  uitvoer 
2.Het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat laat uitrekenen hoeveel de aanleg van een ondergrondse spoorlijn kost.  ambtenaren, regering  omzetting 
3.Greenpeace haalt alle kranten met de gewaagde blokkade van een olietanker.  pressiegroep, massamedia  invoer 
4.De gemeenteraad gaat akkoord met de sluiting van het plaatselijke zwembad vanwege geldgebrek.  gemeenteraad, parlement, ambtenaren  omzetting 
5.Een groep mensen protesteert bij het gebouw van de Tweede Kamer tegen de huidige euthanasiewetgeving.  burgers, Kamerleden, politici  invoer, terugkoppeling 
6.B en W geven een omstreden bouwvergunning af aan een garagebedrijf voor uitbreiding.  wethouders, ambtenaren  uitvoer 

 

 

8CARTOON  blz. 91 

 

Voorbeelduitwerking: 

Dat de werkelijke politieke macht bij het bedrijfsleven ligt en dat politici (marionetten) doen wat bedrijven ze influisteren. 

Of: 

Dat de politieke koers grotendeels bepaald wordt door de economische situatie in een land. 

In tijden van crisis worden er heel andere besluiten genomen dan in tijden van hoogconjunctuur.  

 

Pagina-einde 

9WERKLOOSHEID EN OMGEVINGSFACTOREN  blz. 92 

 

Voorbeelduitwerking: 

 

 

 

10IN HET NIEUWS  blz. 92 

 

a.Voorbeelduitwerking: 

-opwarming van de aarde; 

-meer aandacht voor duurzaamheid; 

-technologische ontwikkelingen op het gebied van alternatieve energie; 

-het opraken van fossiele brandstoffen. 

b.Ja, want de minister sprak ook met diverse actievoerders en bewoners uit het aardbevingsgebied.  

Overleg bleef dus niet beperkt tot de vaste kring van Haagse besluitvormers, ook wel Haagse kaasstolp genoemd.  

 

 

11BURGERLIJKE ONGEHOORZAAMHEID  blz. 93 

 

a.-De actie moet plaatsvinden in het openbaar, voor iedereen zichtbaar. 

-De actie moet geweldloos zijn. 

Een ander kenmerk van burgerlijke ongehoorzaamheid is dat je niet opkomt voor je eigen belang, maar voor iets wat (volgens jou) in het algemeen belang is. 

b.Eigen antwoord leerling. 

Tip om het ultieme doel van de burgerlijke ongehoorzaamheidsactie te achterhalen: stel de waarom-vraag (waarom vind ik het belangrijk dat …). Doe dit net zolang tot je bij de waarde uitkomt waar het je uiteindelijk om te doen is. 

Pagina-einde 

12IN HET NIEUWS  blz. 93 

 

a.Omzettingsfase; de wet is aangenomen door de Eerste Kamer. 

b.Mogelijke gebeurtenissen die de besluitvorming flink hadden kunnen beïnvloeden: 

-Een terroristische aanslag of oorlog waardoor opeens veel mensen een donor nodig hebben. 

-Een BN’er die met spoed een donor nodig heeft om te overleven en veel media-aandacht krijgt. 

-De verspreiding van het gerucht dat donoren soms nog in leven zijn. 

Dit gerucht deed daadwerkelijk de ronde. Een groep burgers, genaamd Comité Orgaandonatie Alert, bestookte Eerste Kamerleden met verontrustende e-mails: “Na veel studie zijn wij tot de conclusie gekomen dat het niet onwaarschijnlijk is dat de donor die hersendood is verklaard, bij het uitnemen van organen helse pijn lijdt.” Neurologen ontkrachtten dit vervolgens in een brief aan de senaat: “Er zijn geen voorbeelden van hersendood verklaarde personen die na het doorlopen van het hersendoodprotocol nog in leven zijn. Hersendood is dood en dat is onomkeerbaar. Ook de Gezondheidsraad bestempelde het gerucht als nepnieuws. 

 

 

13DE ESSENTIE VAN DEMOCRATIE IS MACHT OPBREKEN  blz. 93 

 

a.Ja, zijn beschrijving past bij de rol van ‘laatste controle’ door de Eerste Kamer. 

De Vries spreekt over “onzorgvuldige wetgeving” door de Tweede Kamer en vindt het goed “dat er nog mensen in de Eerste Kamer zijn die een beetje nadenken”. 

b.De Vries benadrukt het belang van dualisme. Hij stelt dat: 

-het opbreken van de macht de essentie van democratie is. 

-macht per definitie moet worden gewantrouwd en dus opgesplitst. 

-een samenleving met een gedeelde macht zich het best ontwikkelt. 

c.Voorbeelduitwerking: 

Argumenten tegen: 

-Partijpolitiek zal dan een grotere rol gaan spelen bij de controle van wetsvoorstellen. 

-Het is een kopie van de Tweede Kamerverkiezingen, dus zinloos. 

-Risico op een lage opkomst; kiezers willen niet zo vaak naar de stembus. 

Ook het feit dat de Eerste Kamer onbekender is kan zorgen voor een lage opkomst. 

d.Voorstanders:  

-zorgvuldigheid 

-kwaliteit 

-nauwkeurigheid. 

Door de extra controle van de Eerste Kamer verloopt de besluitvorming zorgvuldiger en sluipen er minder foutjes in wetten. Ook hebben Eerste Kamerleden doorgaans meer ervaring dan Tweede Kamerleden en vervullen vaak diverse functies naast hun baan als senator. 

Tegenstanders: 

-snelheid 

-efficiëntie. 

Zonder Eerste Kamer verloopt de besluitvorming sneller.