Bijeenkomst 5: Ethische vraagstukken rondom corona

Maurits de Jongh is universitair docent politieke filosofie aan de Universiteit Utrecht. Hij promoveerde in 2019 aan Sciences Po (Institut d’études politiques de Paris), en was eerder postdoctoraal onderzoeker aan het Centre for Advanced Study ‘Justitia Amplificata’ van de Goethe Universität Frankfurt, docent aan de Universiteit Leiden, en Fox Fellow aan Yale University.
Zijn onderzoek ligt op het terrein van de politieke en economische filosofie, waarin hij theorieën van politieke economie en rechtvaardigheid analyseert, met nadruk op publieke goederen, de meent, privatisering, en de verzorgingsstaat.
Maurits is een kerndocent aan PPE college, waar hij onderwijs geeft over de verzorgingsstaat, alsmede ethiek en beleid.
Laden…

https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfvNFZ_eIg2H9GYGtxTFK_H8Ok4BYpebTvSRHC4ZQvZCWu02A/viewform?embedded=true

Lader Bezig met laden…
EAD logo Duurt het te lang?

Opnieuw laden Laad het document opnieuw
| Open Openen in nieuwe tab

Download [182.48 KB]

https://nl.wikipedia.org/wiki/Rivaliteit_(economie)

Coronacrisis

Zo willen wetenschappers straks de vaccins eerlijk gaan verdelen

Beeld Photo News

De vaccins tegen het coronavirus komen eraan. En wetenschappers hebben al een voorstel hoe het beperkte aantal doses over de wereld moet worden verspreid.
Willem Schoonen 3 september 2020, 19:00

In ongekend tempo worden nu vaccins ontwikkeld die moeten beschermen tegen het coronavirus. En in al even ongekend tempo sluiten overheden contracten met farmaceuten om die vaccins vast voor eigen volk te reserveren. In die gekte gaat de vraag verloren wat een rechtvaardige verdeling zou zijn van die nog schaarse vaccins.

Een internationale groep wetenschappers stelt én beantwoordt die vraag vandaag in vakblad Science. De groep bestaat uit epidemiologen, economen, filosofen en ethici. Een van hen is Lisa Herzog, assistent professor politieke filosofie aan de Rijksuniversiteit Groningen. 

Weg met het plan van de WHO

De wereldgezondheidsorganisatie (WHO) gaat ervan uit dat vaccins het best naar bevolkingsaantal verdeeld kunnen worden, zodat in een eerste fase 3 procent van de mensen in alle landen gevaccineerd kunnen worden, en in een tweede fase 20 procent. Geen goed idee, zegt de groep wetenschappers in Science.

Herzog: “Je houdt dan helemaal geen rekening met de schade die het virus aanricht omdat mensen overlijden of blijvende gezondheidsschade oplopen. Een verdeling puur naar aantallen inwoners betekent dat er een verlies zal zijn aan gezonde levensjaren, terwijl je dat had kunnen voorkomen. Dat is ethisch onjuist.”

Het plan van de wetenschappers begint met een eerste fase waarin het vaccin wereldwijd zo wordt verdeeld dat het verlies aan gezonde levensjaren door het virus zo klein mogelijk wordt gemaakt. Dat betekent dat het van iemands levensverwachting afhangt of hij het vaccin krijgt.

Ieder leven gelijke waarde

Maar let op, die levensverwachting is een mondiale standaard. Om te berekenen hoeveel jaren bijvoorbeeld iemand van dertig nog te verwachten heeft in het leven, wordt gekeken naar de beste omstandigheden voor die leeftijdscategorie die er in de wereld te vinden zijn, ongeacht de vraag waar deze dertiger zelf woont.

Het is een technisch punt, maar belangrijk, zegt Herzog: “Als je de verdeling van vaccins zou baseren op de lokale levensverwachting, zouden alle vaccins naar rijke landen gaan, omdat daar de levensverwachting het hoogst is. Arme landen zouden buiten de boot vallen, omdat daar de levensverwachting lager is, en er met een vaccin dus ook minder gezonde levensjaren te winnen zijn. In ons plan heeft ieder leven gelijke waarde.”

In een tweede fase van het plan worden vaccins zo verdeeld dat de schade aan gezondheid en economie zoveel mogelijk wordt beperkt. Daartoe moet worden bekeken hoeveel economische productie behouden kan worden door het toebedelen van een vaccin. En de wetenschappers leggen daarnaast een tweede criterium op tafel om een onrechtvaardig scheve verdeling te voorkomen: de positie van mensen onder de armoedegrens. Waar het vaccin kan helpen om te voorkomen dat die groepen verder wegzakken, moet het voorrang krijgen.

Herzog: “De vraag hoe je tot een rechtvaardige en ethisch verantwoorde verdeling van vaccins komt is niet alleen wetenschappelijk interessant. Ze is ook van praktische betekenis. Er is een wereldwijd initiatief, Covax, geleid door de wereldgezondheidsorganisatie WHO en de Bill and Melinda Gates Foundation, om tot een goede verdeling van coronavaccins te komen. Veel landen, en ook de EU, hebben zich daarbij aangesloten. Maar er zijn ook andere situaties denkbaar, bijvoorbeeld een klein land dat een grote farmaceut binnen zijn grenzen heeft en daardoor meer vaccins zal produceren dan het zelf nodig heeft.”

Een moreel appèl

Het pleidooi voor een rechtvaardige verdeling, zegt Herzog, is bovendien een moreel appèl aan overheden en aan farmaceuten: “Je zou moeten streven naar een mondiaal zorgsysteem in een pandemie als deze. Dat is een taak van overheden, maar ook de maatschappelijke verantwoordelijkheid van ondernemingen die vaccins produceren. Vele daarvan onderschrijven dat ook.”

Het pleidooi voor een rechtvaardige mondiale verdeling keert zich tegen het vaccinnationalisme dat her en der de kop opsteekt. Maar het veroordeelt dat vaccinnationalisme niet. Dat was een flink discussiepunt bij de wetenschappers, zegt Herzog. “Hoe scherp moet je zijn over nationalistische politici? Het is gerechtvaardigd dat verkozen politici de belangen dienen van hun eigen onderdanen. Dat ze die prioriteit geven is ethisch juist, maar dat mag geen absolute prioriteit zijn. De verantwoordelijkheid voor mensen gaat verder dan de landsgrens.”

Eén punt is hier duidelijk, betogen de wetenschappers: als een land met behulp van vaccins de vermaarde reproductiefactor van het virus onder de 1 heeft gekregen – en de epidemie dus onder controle is – moet het zijn resterende vaccins afstaan aan landen die nog niet zo ver zijn.

“Maar dat is een uiterste grens”, benadrukt Herzog. “Als je dat punt hebt bereikt zou je in ieder geval vaccins moeten afstaan. Maar als je verstandig bent heb je dat voordien al gedaan. Om opportunistische redenen, bijvoorbeeld om te voorkomen dat de epidemie in een buurland weer oplaait. En principieel, omdat we internationale samenwerking nodig hebben om deze pandemie te beteugelen.”

https://www.trouw.nl/wetenschap/zo-willen-wetenschappers-straks-de-vaccins-eerlijk-gaan-verdelen~b892e19f/

Lader Bezig met laden…
EAD logo Duurt het te lang?

Opnieuw laden Laad het document opnieuw
| Open Openen in nieuwe tab

Download [532.97 KB]

Lader Bezig met laden…
EAD logo Duurt het te lang?

Opnieuw laden Laad het document opnieuw
| Open Openen in nieuwe tab

Download [1.74 MB]

Bijeenkomst 4: Diversiteit en COVID-19

Profile photo of Eva van der Linden

Eva van der Linden is als arts-onderzoeker verbonden aan de afdeling Public & Occupational Health van het Amsterdam UMC, locatie AMC. Als onderzoekers is zij geïnteresseerd in de impact van migratie op gezondheid, etnische verschillen in gezondheid en de interactie tussen genen en omgeving (epigenetica) in het ontstaan van ziekten. Haar promotieonderzoek richt zich op risicofactoren voor hart- en vaatziekten, en hoge bloeddruk in het bijzonder, bij Ghanezen in Ghana en Ghanezen die gemigreerd zijn naar Europa. In haar college “Diversiteit en COVID-19” wil zij aan de hand van concepten als etniciteit, sociale determinanten van gezondheid en ongelijkheid, nationaal en internationaal onderzoek naar etnische verschillen in het vóórkomen van COVID-19 bespreken.
Lader Bezig met laden…
EAD logo Duurt het te lang?

Opnieuw laden Laad het document opnieuw
| Open Openen in nieuwe tab

Download [775.96 KB]

Turkse, Marokkaanse en Surinaamse Amsterdammers niet vaker besmet met coronavirus

Amsterdammers van Turkse, Surinaamse of Marokkaanse afkomst zijn niet vaker besmet geweest met het coronavirus dan Amsterdammers zonder migratieachtergrond. Het Amsterdam UMC, de GGD Amsterdam en expertisecentrum Pharos hebben nu gekeken naar de aanwezigheid van antistoffen in het bloed van 2500 Amsterdammers van verschillende komaf.

Alleen bij Ghanezen lag het percentage besmettingen hoger. Het onderzoek geeft geen antwoord op de vraag of niet-westerse migranten vaker ernstig ziek worden van het coronavirus.

De mensen die zijn onderzocht doen mee aan het zogenoemde HELIUS-project, licht hoogleraar public health aan het Amsterdam UMC Karien Stronks toe. Dat is een langjarig gezondheidsonderzoek onder 25.000 Amsterdammers van Surinaamse, Turkse, Marokkaanse, Ghanese en Nederlandse afkomst.

Verschillende onderzoeken

Dit is een van de eerste onderzoeken naar de gezondheidseffecten van het coronavirus bij verschillende bevolkingsgroepen. Eerder bleek uit een analyse van de sterftecijfers door het CBS dat er in Nederland een lichte oververtegenwoordiging is onder migranten.

Het onderzoek dat nu is gepubliceerd zegt niets over het ziekteverloop bij mensen. Het liep tot begin oktober en omvatte de eerste en het begin van de tweede golf corona-besmettingen.

De Amsterdamse GGD constateerde in juni in eerder onderzoek dat niet-westerse migranten vaker met covid-19 in het ziekenhuis terechtkomen. Onder hen waren opmerkelijk veel Ghanezen. Om te kunnen bepalen hoe dat komt is nader onderzoek nodig, denkt Maria Prins, hoogleraar en hoofd infectieonderzoek en preventie bij de GGD in Amsterdam.

Bij mensen van Turkse, Marokkaanse of Surinaamse afkomst is het percentage antistoffen tegen het coronavirus in het bloed vergelijkbaar met mensen zonder migratieachtergrond: zo’n 5 tot 7 procent. Maar bij Ghanezen heeft zo’n 25 procent antistoffen tegen het virus.

Opvallend is dat deze groep in het onderzoek aangaf de besmetting vaak niet op te merken, doordat men geen klachten merkt. Volgens de onderzoekers zijn mensen met een Ghanese achtergrond goed op de hoogte van de gedragsregels en leven ze die ook goed na.

Veel kleine baantjes

Volgens Charles Agyemang, hoogleraar migratie en gezondheid aan het Amsterdam UMC, zelf van Ghanese afkomst, heeft het hoge aantal besmettingen waarschijnlijk te maken met hun werk. Ze hebben vaker dan anderen veel kleine baantjes. Zij werken bijvoorbeeld als schoonmaker op Schiphol, in het ziekenhuis of bij mensen thuis. Daardoor kunnen ze zichzelf lastiger beschermen.

Er zijn ook fysieke factoren die kunnen meespelen, zegt Agyemang.”In Afrika slaat de ziekte veel minder hard toe dan in veel westerse landen. Dat kan te maken hebben met het gestel van mensen met een Afrikaanse achtergrond.”

De uitkomst van het onderzoek laat zien dat er misschien andere richtlijnen moeten komen voor Ghanezen voor het testen. Als ze geen symptomen hebben, laten ze zich immers minder testen. De GGD in Amsterdam werkt nu na aan een aparte aanpak voor deze bevolkingsgroep.

Bron: https://nos.nl/artikel/2357324-turkse-marokkaanse-en-surinaamse-amsterdammers-niet-vaker-besmet-met-coronavirus.html

Bijeenkomst 3: Risicocommunicatie

Daniëlle Timmermans
Als hoogleraar Risicocommunicatie en Volksgezondheid geeft Prof. Dr. Timmermans leiding aan de RISC Amsterdam onderzoeksgroep. Sinds 2013 is ze Chief Science Officer Risicocommunicatie bij het RIVM. Naast het opzetten en aansturen van onderzoek op het gebied van risicocommunicatie voor gezondheid en veiligheid, is haar taak bij het RIVM om bij te dragen aan het optimaliseren van de praktijk van risicocommunicatie.
Als psycholoog richt ze haar onderzoek op hoe mensen risico’s voor hun gezondheid en veiligheid beleven, hoe mensen informatie over risico’s begrijpen en gebruiken voor hun keuzes omtrent deze risico’s. Het onderzoek wordt gedaan vanuit maatschappelijke en praktische problemen en op basis van sociaal wetenschappelijke theorieën. Op deze wijze kan haar onderzoek bijdragen aan theorieën over risicoperceptie en risicocommunicatie en ook aan de oplossing van maatschappelijke problemen.

Opdracht: Lees bladzijde 4 t/m 6 uit SKEPTER: “Over risico’s en risicocommunicatie” van Prof. Dr. Timmermans. Bereid twee vragen voor die je tijdens de bijeenkomst aan mevrouw Timmermans kunt/wilt stellen.

Lader Bezig met laden…
EAD logo Duurt het te lang?

Opnieuw laden Laad het document opnieuw
| Open Openen in nieuwe tab

Download [1.33 MB]

Bijeenkomst 2: Crisiscommunicatie

Lader Bezig met laden…
EAD logo Duurt het te lang?

Opnieuw laden Laad het document opnieuw
| Open Openen in nieuwe tab

Download [393.31 KB]

Gastspreker: Herman Wiersema
Datum: 2 februari 2021
Tijdstip: 15:00u – 15.45u

Herman Wiersema is als Hoofd Communicatie bij de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) tijdens een nationale crisis verantwoordelijk voor de samenwerking tussen de betrokken partijen en professionals in het Nationaal Kernteam Crisiscommunicatie (NKC). Eerder was hij actief in politiek en openbaar bestuur als communicatieadviseur, woordvoerder en manager.


Voorbereidende opdracht
1. Verdeel de klas in twee groepen leerlingen.
2. Een deel van de leerlingen gaat hoofdstuk 2 uit de handreiking “Communicatieaanpak coronavirus” doorlezen.
3. Een deel van de leerlingen gaat hoofdstuk 3 uit de handreiking “Communicatieaanpak coronavirus” doorlezen.
4. Iedere leerling gaat één of twee vragen formuleren voor de gastspreker.
5. Iedere leerling denkt alvast na over de vraag die vanuit de gastspreker is gekomen:

“Op welke manier kan de overheid nog meer of nog beter mensen ervan overtuigen dat ze zich moeten houden aan de maatregelen die gelden? Wat hadden we, ook met de kennis van nu en terugkijkend naar het afgelopen jaar, nog meer kunnen doen?”

Op 2 februari staat er weer een persconferentie gepland van demissionair minister-president Rutte en minister de Jonge. Herman Wiersema is hoogstwaarschijnlijk vanuit zijn functie hierbij aanwezig. Het is mogelijk dat hij zijn presentatie vanuit de zaal van de persconferentie gaat houden. De heer Wiersema zal zich met name richten op de tools en hulpmiddelen die de overheid tot haar beschikking heeft om de boodschap dat we ons aan de maatregelen moeten houden duidelijk te maken.

Op 9 februari zal professor Timmermans dieper ingaan op de wetenschappelijke basis achter risicocommunicatie in relatie tot het gedrag van mensen.

Maatschappelijke analyse (Corona) 2020-2021

Lader Bezig met laden…
EAD logo Duurt het te lang?

Opnieuw laden Laad het document opnieuw
| Open Openen in nieuwe tab

Download [440.88 KB]

Lader Bezig met laden…
EAD logo Duurt het te lang?

Opnieuw laden Laad het document opnieuw
| Open Openen in nieuwe tab

Download [17.43 KB]

Lader Bezig met laden…
EAD logo Duurt het te lang?

Opnieuw laden Laad het document opnieuw
| Open Openen in nieuwe tab

Download [15.05 KB]

Lader Bezig met laden…
EAD logo Duurt het te lang?

Opnieuw laden Laad het document opnieuw
| Open Openen in nieuwe tab

Download [12.84 KB]