Filmfilosofie (7) – vragen

  1. Wat is verlichting? Denk hierbij aan vrijheid, autonomie, centraal stellen van de rede en het opkomend wereldbeeld van de natuurwetenschappelijke methode en het kwantificeren en beheersbaar maken van de wereld om ons heen.
  2. Als alles beheersbaar en daarmee het eigen leven maakbaar wordt geacht, dan is ieders eigen leven geheel de eigen verantwoordelijkheid? Maar is de mens wel in staat om vrij, rationeel en autonoom het geheel voor zichzelf te denken? Kunnen mensen dan niet voortdurend bezig zijn met het leggen van verbanden die niet bestaan? Wat denk je, in dit kader, wat het centrale idee is van de film Sinecdoche? (Soms ook getypeerd als de ultieme postmoderne film… postmodern omdat we volgens de schrijver in een tijd zijn aangekomen na (post) de moderniteit. Lees: https://www.theguardian.com/books/booksblog/2009/may/13/synechdoche-postmodern-novel-film)
  3. Een instrument dient om de mens te helpen. Een vork is een instrument om te eten. Techniek is daarmee een manier voor de mens om het leven makkelijker te maken en wellicht de natuur te beheersen. Volgens Adorno worden we ook gecontroleerd door techniek. Leg uit wat hij hiermee kan bedoelen.
  4. Wat is het gevolg van de invloed van techniek op de cultuurindustrie?
  5. In hoeverre kunnen kunstenaars zich onttrekken van de techniek en het kapitalisme?
  6. Wat is het verschil tussen Schiller en Adorno als het gaat om de bijdrage van de kunst voor de samenleving? Denk hierbij aan het verschil tussen enerzijds het streven naar harmonie en anderzijds het zoeken naar dissonanten en disharmonie.
  7. Hebben de idealen van de kunst een eindpunt bereikt in de tegenwoordige tijd?
  8. Danto schrijft: “Kunst verdwijnt in alle theorie die we nodig hebben om haar begrijpen”. Naast filmtheorie zijn er nu ook algoritmes die met behulp van filmtheorieën en andere data de vorm en inhoud van films kunnen bepalen om zo succesvol te zijn. Lees de volgende drie artikelen: https://www.theguardian.com/film/2015/jun/18/netflix-vod-streaming-future-of-cinema & https://www.huffingtonpost.com/entry/can-netflix-mass-produce-art_us_59e78215e4b0153c4c3ec47b?guccounter=1 & https://www.indiewire.com/2017/07/netflix-amazon-algorithms-destroying-the-movies-1201853974/ 
  9. Verdwijnt de film als kunstvorm in alle filmtheorieën die we nodig hebben om haar te begrijpen en kunnen we de film als kunstvorm nog begrijpen wanneer algoritmes ons denken analyseren en film produceren die aansluiten bij wat we graag willen zien/consumeren?

Filmfilosofie (6) – antw.

  1. Wat wordt er verstaan onder de Duitse idealisten? De Duitse idealisten zochten naar dat ene idee die ten grondslag ligt aan al ons denken en handelen: het absolute en het absolute is onbegrensd en kan daarom niet gedacht worden. De vraag is: Hoe denk of articuleer je het absolute dat niet gedacht kan worden?
  2. Volgens Schelling moest de gehele werkelijkheid als een Idee worden gedacht? Leg uit in eigen woorden wat Schelling bedoelt met dit “Absolute”. Voor Schelling verwezen kunstwerken naar het absolute. Als we alle kunstwerken bij elkaar vatten, dan zegt dat iets over het absolute. Kunstenaars zijn voor Schelling dan ook van groot belang!
  3. Wat is het probleem met het definiëren van het absolute? Verwerk in je antwoord de tweedeling tussen het gedefinieerde en diegene die definieert, waarbij het ook duidelijk wordt dat het definiëren zelf ook weer haar grenzen kent. Hoe definieer je iets dat niet gedefinieerd kan worden wetende dat ook diegene die definieert zelf, voordat hij of zij gaat definiëren, als mens zelf ook al gedefinieerd/gekleurd is. Dit is problematisch.
  4. Welk “antwoord” biedt de kunst volgens Schelling voor het symboliseren van het absolute? Naast het bewust nadenken en definiëren van theorieën en opvattingen, is de mens ook een scheppers (soort God) die dingen kan maken die voortkomen uit het onbewuste/creatieve. Vanuit het onbewuste komen er kunstwerken naar boven die dan iets vertellen over het absolute. Zo wordt het absolute niet alleen in concepten/termen/ideeën gevat, maar ook via kunstwerken die voortkomen uit het onbewuste. De vraag is natuurlijk of de mens werkelijk vrij en onbewust kan creëren of dat alles, inclusief het denken en de vermeende creativiteit, een kwestie is van reproductie.
  5. Leg uit waar het begrip “dialectiek” voor staat. “Dia” staat voor twee. Dialectiek staat voor een soort van tweestrijd. Twee tegenovergestelde ideeën stuwen elkaar voort. Je ziet op veel plekken dialectiek. Yin en Yang, in de computerscience 0 en 1, goed en slecht, leven en dood, natuur en cultuur, these en antithese, jij en ik, wij en zij.
  6. Geef een voorbeeld van Hegels These, Antithese en Synthese. Verwerk in je antwoord het begrip identiteit. Je mag ook over persoonlijke identiteit spreken, maar ook in algemene termen over identiteit spreken. Eigen mening. Persoonlijk stimuleer ik altijd mijn tegenstanders omdat ze mijn denken stimuleren. Ik heb oppositie nodig omdat ik anders met mijn eigen vrienden, mijn eigen vooroordelen ga repeteren in de echoput.
  7. Wat wordt er bedoeld met het samenvallen van de subjectieve geest (persoonlijke ontwikkeling) en de objectieve geest (het samenleven van mensen in een maatschappij) en het zelfbegrip van de mensheid op het niveau van de absolute geest? Subjectieve geest gaat over de dialectiek tussen jij en ik. Objectieve geest draait op de historie. In de geschiedenis vorderen culturen elkaar op. Dit zien we wellicht in de cultuurstrijd in de wereld tussen culturen met uiteindelijk een synthese van culturen tot iets nieuws. Hoe verder de tijd vordert, hoe meer mensen inzicht krijgen in elkaar en elkaars culturen en de synthese steeds dichter bij het “einddoel” komt. Dit zouden we het zelfbegrip kunnen noemen dat resulteert in de absolute geest. Mens en samenleving die van elkaar en zichzelf bewust worden en strijden totdat het zelfbegrip absoluut is.
  8. De absolute geest ontvouwt zich in drie stappen. Welke drie stappen? Kunst, religie en filosofie. Kunst beeldt de ideeën (waarover wordt gestreden) uit. Zie bijvoorbeeld vrouwe Justitia. Zij moet belangen en argumenten aan de ene kant en het recht handhaven aan de andere kant. Goede argumenten staan niet los van het recht en het recht kan niet zonder goede argumenten. Wanneer vrouwe Justitia beide kanten met elkaar in botsing laat komen, dan komt daar een synthese ( uitspraak) uit. Religie zorgt ervoor dat alle ideeën in een geheel gedacht. Re-ligaire betekent letterlijk (opnieuw (re) verbinden (ligaire). Dit sluit aan bij de bijbel, maar tegenwoordig hebben mensen een individuele “waarheid”. Dit is een eigen manier van het geheel denken, maar als iedereen in een eigen geheel denkt, dan is er toch weer een geheel: het geheel waarbinnen iedereen een eigen geheel denkt. Uiteindelijk is het bij Hegel wel zo dat de filosofie, met behulp van het idee van de dialectiek (these vs. antithese -> synthese), het absolute kan begrijpen.
  9. Leg uit waarom kunst bij Hegel een belangrijke plek inneemt in het denken? Om de eeuwige ideeën uit te drukken. De kunst maakt een lange geschiedenis mee. Geschiedenis laat zien hoe de kunst/de eeuwige ideeën zich ontwikkelen door de tijd heen.
  10. Hoe denk jij over de plek van kunst voor het denken? Eigen mening.