Rechtsstaat (1) – antw.

VRAGEN  blz. 18

  1. a. De stelling onder de begincase is: “Deze vormen van corruptie kunnen in rechtsstaat Nederland niet plaatsvinden.”

Voorbeelden van argumenten:

Eens, door onafhankelijke rechtspraak en controle van politici door onafhankelijke pers zijn dit soort praktijken hier onmogelijk.

Oneens, want een rechtsstaat is geen waterdicht systeem. Ook in Nederland zijn er corruptieschandalen.

Twee voorbeelden uit 2017: een douanier werd veroordeeld tot veertien jaar gevangenisstraf omdat hij coke doorliet in de Rotterdamse haven en een voormalige gedeputeerde in Noord-Holland kreeg twee jaar en vier maanden cel voor het aannemen van steekpenningen. De omvang van de corruptie in Nederland is wel onvergelijkbaar met die in Oekraïne.

  1. In Nederland is er meer rechtszekerheid en wederkerigheid dan in Oekraïne, omdat je er hier in principe op kunt rekenen dat niet alleen de burger, maar ook de staat zich aan de wet houdt.

 

  1. – Grondrechten beschermen burgers tegen de macht en willekeur van de overheid.

–      Vrije verkiezingen geven burgers indirect zeggenschap over beleid en wetgeving van de overheid.

 

  1. Nee, uitsluitend de bestuurders bepalen welke regels gelden en ze wijken daarvan af wanneer het ze uitkomt.

Anders dan in een democratische rechtsstaat, accepteert een deel van het volk in veel dictaturen de macht van de machthebbers niet. Een uitzondering lijkt Noord-Korea. Daar wordt de leider op handen gedragen.

  1. Omdat de macht van de koning hierdoor zou afnemen. Het idee om de politieke macht van de koning te verdelen over verschillende organen was een radicale breuk met het verleden.

 

  1. Voorbeelduitwerking:

Uitkeringen, kinderbijslag, studiefinanciering, huurtoeslag, sociale huurwoningen, buurthuizen, subsidie voor sportcomplexen, theaters, musea.

Deze voorzieningen zijn onderdeel van de sociale rechtsstaat omdat ze de welvaart en/of het welzijn van burgers bevorderen.

 

  1. Voorbeelduitwerking:

–      Belasting betalen. In ruil zorgt de overheid voor collectieve voorzieningen, zoals wegen, onderwijs en uitkeringen.

–      Meldingsplicht bij demonstraties. In ruil zorgt de overheid voor de gepaste beveiliging en bescherming gedurende de demonstratie.

–      Houden aan verkeersregels. De overheid ziet toe op naleving. Hierdoor is het veiliger in het verkeer.

 

  1. De staat is meester door haar macht over de burgers. Tegelijk is de staat knecht omdat burgers (democratisch) bepalen op welke wijze de staat die macht uitoefent.

 

  1. Uit de zin “Vlak na (…) verklaarden rechters zijn decreet al onrechtmatig” blijkt dat de VS een onafhankelijke rechterlijke macht hebben die de uitvoerende macht (president/regering) controleert.

Situatie juni 2017: Het Hooggerechtshof in de VS staat een groot deel van de plannen van president Trump voor een inreisverbod toch toe. Het gaat om een voorlopige uitspraak van het Hooggerechtshof, de rechters zullen zich er later in het jaar opnieuw over buigen.

 

9    WAT of wIE hoort bij wat?  blz. 19

 

1. Burgerlijk recht a. Code Civil
2. Franse Revolutie e. Vrijheid, gelijkheid, broederschap
3. Grondrechten b. Bill of Rights
4. Montesquieu f. Trias politica
5. Scheidsrechter c. Geweldsmonopolie
6. Verlichting d. Geloof in de rede
7. Verlichte dictatuur g. Machthebber houdt in zekere mate rekening met de bevolking

 

 

10    WAT HOORT BIJ WAT?  blz. 19

 

Zie voor een toelichting bij deze thinking skill het document Inleiding en extra’s van de docentenhandleiding 1 vwo 2017-2018.

 

Voorbeelden van antwoorden:

  1. Rechtsstaat hoort er niet bij, want dat is geen beginsel.

De beginselen zijn noodzakelijke voorwaarden voor een rechtsstaat.

  1. Wantrouwen hoort er niet bij, want daar is vooral sprake van in politiestaten.

Van sociale vrede, sociale cohesie en vrijheid is vooral sprake in rechtsstaten.

 

 

11        GELUK EN DE RECHTSSTAAT  blz. 20

 

  1. Eigen antwoord leerling.

De leerling moet een keuze maken uit een van onderstaande factoren:

  • bruto binnenlands product per hoofd van de bevolking (gross domestic product per capita);
  • sociale zekerheid (social support);
  • levensverwachting (life expectancy);
  • vrijheid (freedom);
  • donaties (generosity);
  • corruptie (corruption).
  1. Voorbeelduitwerking:

Bijvoorbeeld Noord-Korea, waar je slechts 28 websites kunt bezoeken. Censuur en het niet vrij kunnen beschikken over informatie zijn immers kenmerken van een totalitaire staat.

Aldus de NRC in het bericht ‘Dit zijn de enige 28 Noord-Koreaanse websites’ van 21 september 2016.

 

 

12    IN HET NIEUWS  blz. 20

 

  1. Het recht tot vereniging (artikel 8).
  2. Het legaliteitsbeginsel. In de Duitse wet staat dat verenigingen de orde niet mogen verstoren.

Volgens het legaliteitsbeginsel mag de overheid alleen beperkingen opleggen aan de vrijheid van burgers als deze beperkingen zijn vastgelegd in een wet.

  1. Het OM moet dan hard maken dat niet slechts enkele leden crimineel zijn, maar dat misdaad het doel van de organisatie is.

Hoogleraar strafrecht Theo de Roos zei eerder over de moeilijkheid van het uitvaardigen van een verbod: “Hoe bewijs je dat het geen groep binnen een groep is, bijvoorbeeld? Dat ook degene die achter de bar staat en degene die de kas beheert aan de activiteiten meedoen?”