Wat is maatschappijleer? Extra opdrachten – antwoorden

  1. Wanneer is de verlichting ontstaan? (zie filmpjes)

In de 18de eeuw.

  1. De rede en vrijheid zijn de twee belangrijkste kenmerken van de verlichting? A. Leg uit wat deze twee begrippen inhouden, B. Leg uit waardoor de verlichting met de nadruk op de rede en vrijheid heeft geresulteerd in de opkomst van de burgerij.

Rede: Het (logisch) nadenken.
Vrijheid: Het uitgangspunt dat ieder mens vrij is om te kiezen en te denken en daarmee dus ook helemaal zelf verantwoordelijk is voor de eigen keuzes.

De verlichting heeft ervoor gezorgd dat het overgrote deel van de bevolking opeens een belangrijke factor werd in de samenleving. De gewone man kon opeens spullen kopen als gevolg van de industrialisatie en was daardoor ook in staat het eigen leven vorm te geven in plaats van een “slaaf” te zijn van een koning of wat dan ook. Echter, het is belangrijk om een dermate groot deel van de bevolking met een groeiende betekenis voor de samenleving te scholen en ervoor te zorgen dat er een nieuwe manier van denken ontstaat die recht doet aan de gewone man. De gewone man met zelfverantwoordelijkheid, vrijheid van kiezen en denken is de basis voor de opkomst van de burger met rechten binnen een democratie (rechtssysteem waarin het volk, de burgers, regeren).

Wat zijn de (vier) verschillen tussen Thomas Hobbes en John Locke als het gaat om het bereiken van een vrije samenleving? (Zie filmpjes)
Waarom een regering? Hobbes: Om de mensen voor zichzelf te beschermen. Locke: Om de natuurlijke rechten van de mensen te beschermen.
Hobbes: De overheid is een noodzakelijk kwaad, een meerkoppig monster, in de mythologie (en ook vaak gebruikt in games en films) de Leviathan. De overheid is noodzakelijk omdat anders mensen met elkaar de strijd aan gaan en de samenleving ten onder gaat.
Locke: Ieder mens is van nature gelijkwaardig. Ieder mens is op dezelfde manier op aarde gekomen met vrijheid van denken en eigen verantwoordelijkheden. Dit maakt dat iedereen het recht heeft om beschermd te worden door de staat.

Wie heeft de macht (wie is de soeverein)?
Hobbes: De koning.
Locke: Het volk.

Kan macht worden gelimiteerd?
Hobbes: Nee. De monarch, koning, moet het noodzakelijke kunnen doen om ervoor te zorgen dat de samenleving niet zichzelf gaat vernietigen.
Locke: Ja. Het volk moet bepalen waar het naartoe gaat.

Recht op revolutie?
Hobbes: Nee.
Locke: Ja. (Natuurlijk wel in uiterste situaties, wanneer de mens en zijn vrijheid wordt onderdrukt)

Lees het artikel “Zo kan het onderwijs kinderen wel tot kritische burgers opleiden” in de online krant de correspondent

  1. Leg uit, aan de hand van de drie voorwaarden van een maatschappelijk vraagstuk, wat het maatschappelijke vraagstuk is waar het artikel over gaat. (1. Grote groepen in de samenleving ondervinden de gevolgen van het vraagstuk, 2. er zijn tegengestelde belangen, 3. er is een gemeenschappelijke oplossing nodig). In het artikel staat het volgende stuk: “Dat besef maakt het verschil tussen een consument en een burger,  Morozov: ‘Waar consumenten gewoon kunnen betalen om hun zin te krijgen, als koningen behandeld te worden en de beste haardroger voor hun geld te krijgen, moeten burgers een bepaalde nederigheid accepteren en bereid zijn om offers te brengen, al is het maar uit solidariteit met anderen.’” 

Werk dit als volgt uit: A. Benoem eerst de drie voorwaarden van een maatschappelijk vraagstuk en B. Werk je antwoord per voorwaarde uit. C. Leg uit wat het vraagstuk is.
1. Grote groepen ondervinden gevolgen: Grote groepen ondervinden de gevolgen van een samenleving waarin mensen als klanten worden gezien en de klant is koning op zoek naar de beste deal. Wanneer mensen alleen nog maar klanten zijn, zijn ze niet meer geïnteresseerd in de vrijheid van de ander, democratie, rechtsstaat en hoe al deze zaken werken. Ze willen met name consumeren. Het opgeven van vrijheid, democratie etc. heeft grote gevolgen voor de wijze hoe wij het leven leven.

2. Tegengestelde belangen. Grote groepen willen het liefste de hele dag consumeren en genieten, terwijl dat kan botsen met de belangen van de burger die naast consumeren ook een betrokken lid is van de samenleving en daarbinnen respect heeft voor de vrijheid van de ander, democratie en het recht.

3. Er is een gemeenschappelijke oplossing nodig omdat anders de samenleving dreigt uiteen te vallen zoals Hobbes wellicht zou zeggen.

Het maatschappelijk vraagstuk gaat dus over de vraag hoe je in een consumptiemaatschappij recht kunt doen aan goed burgerschap. Maar wellicht zijn er nog veel meer maatschappelijke vraagstukken uit het artikel te halen. Verras elkaar met originele antwoorden!

Er is hier sprake van een belangentegenstelling tussen twee verschillende partijen? Welke twee partijen zijn dit en waaruit bestaat de tegenstelling? Burgers en consumenten.

Ben jij op het Udens College een consument of een burger? Eigen mening!

Is burgerschap, inclusief de nadruk op vrijheid, de rede en het gezonde verstand, belangrijk op school? Eigen mening!

Wat doet het Udens College aan burgerschap en wat zou er beter kunnen en/of moeten? Eigen mening!

Vind jij dat er een gemeenschappelijke oplossing nodig is om het spanningsveld tussen de consument en de burger op te lossen?  Eigen mening!

Hoe denk je zelf over het gestelde maatschappelijke vraagstuk? Eigen mening.

Wat is maatschappijleer? Antwoorden werkboek

1   Maatschappelijke vraagstukken

 

 

VRAGEN blz. 4

 

  1. Samenleven op een eiland vereist samenwerking en het maken van afspraken. Op grotere schaal geldt hetzelfde voor samenlevingen.

Net als in een samenleving zul je op het eiland rekening met elkaar moeten houden en zijn er regels en verwachtingen.

 

  1. Ja, het oplossen van maatschappelijke problemen brengt nagenoeg altijd discussie met zich mee over (de uitvoering van) maatschappelijke regels en wetten.

Voorbeelden:

De politiek moet het fileprobleem oppakken omdat de wegen met belastinggeld worden betaald en goede wegen in het algemeen belang zijn.

Plastic afval is schadelijk voor het milieu, daarom voert de overheid een verbod op het verstrekken van gratis plastic tasjes in.

 

  1. Voorbeelduitwerking:
  2. Oudere mensen hebben belang bij verlaging van de pensioenleeftijd naar 65 omdat ze dan eerder kunnen stoppen met werken. Op de lange termijn moeten echter de jongere generaties de kosten hiervoor dragen.
  3. – Werkgevers hebben voordeel bij versoepeling van het ontslagrecht, werknemers niet.

–      IJsverkopers hebben belang bij zonnig weer; verkopers van paraplu’s niet.

  1. Festivals op zondag druisen in tegen de christelijke zondagsrust. Seculieren of minder streng gelovigen hebben hier geen problemen mee.

 

  1. Voorbeelduitwerking:

–      Een schooldirecteur die onredelijk is heeft door zijn functie veel macht, maar hij geniet weinig gezag van leerlingen en docenten.

–      Vladimir Poetin heeft veel macht als president van Rusland. Toch vinden veel mensen in andere landen hem een onbetrouwbare leider. Onder hen heeft Poetin weinig gezag.

 

  1. Voorbeelduitwerking:

Goedkope kleding

Goedkope kleding wordt namelijk vaak onder slechte arbeidsomstandigheden gemaakt.

Belang: weinig geld uitgeven.

In strijd met waarden en normen: rechtvaardigheid, (mede)menselijkheid; eerlijke behandeling van fabrieksarbeiders.

Vlees eten

Veel vlees wordt niet diervriendelijk geproduceerd en zorgt voor een hoge CO2-uitstoot.

Belang: lekker eten, eten wat je wilt.

In strijd met waarden en normen: duurzaamheid, milieubewustzijn, minder vlees eten.

 

  1. Abusievelijk is het bronnummer waarnaar wordt verwezen niet in de vraag opgenomen. Het gaat om bron 1 op bladzijde 10 van het lesboek, ‘Oorlog tegen overgewicht’.

Het stimuleren van gezond eten sluit aan op de centrale vraag van het thema Verzorgingsstaat: zijn burgers zelf verantwoordelijk voor hun gezondheid of moet de overheid hieraan bijdragen?

Hierbij gaat het niet alleen om de gevolgen van slecht eten voor de gezondheid, maar ook om de kosten die daarbij komen kijken voor de overheid en dus de belastingbetaler.

 

 

 

  1. Voorbeelduitwerking:
  2. In Indonesië wordt niet open over seks gesproken en is homoseksualiteit taboe. Het land kent vele conservatieve groeperingen, gebaseerd op het christendom en de islam.
  3. Tot ongeveer 1960 hadden de kerken in Nederland grote invloed. Daardoor werd door veel mensen niet openlijk over seks gesproken en was seks voor het huwelijk voor hen ondenkbaar.
  4. – Mannen die zich seksueel aangetrokken voelen tot kinderen.

–      Rooms-katholieke geestelijken; voor hen zijn seksuele handelingen verboden (celibaat).

–      Prostituees; vrouwen die geld verdienen met het verlenen van seksuele diensten.

 

 

8     IN HET NIEUWS blz. 5

 

  1. Boef:

–      Waarden: traditioneel fatsoen, kuisheid, braafheid, zedigheid, eer. Normen: meisjes horen zich netjes te kleden, op tijd thuis te zijn, geen alcohol te drinken.

–      Waarden: spijt, schuldbesef. Norm: als je een fout maakt moet je je excuses aanbieden.

Boze mensen:

–      Waarden: respect, beleefdheid. Normen: vrouwen maak je niet uit voor ‘hoer’, mensen behandel je met respect.

–      Waarden: dankbaarheid, fatsoen. Norm: als mensen je helpen, mag je ze niet achteraf afvallen.

  1. Functie/beroep/aanzien: als bekende, populaire rapper bereikt hij veel mensen (die tegen hem opkijken).
  2. – De uitspraken hebben bij veel mensen kwaad bloed gezet. Het wederzijdse onbegrip drijft groepen (voor- en tegenstanders van Boef) (verder) uit elkaar.

–      De uitspraken kunnen ertoe leiden dat de kritiek wordt gegeneraliseerd naar andere jongens met een Marokkaanse migratieachtergrond. Hierdoor komen groepen juist verder van elkaar af te staan.

Deze polariserende beweging werkt onderling begrip en sociale cohesie juist tegen.

Anderzijds stelden veel mensen (waaronder columnisten, radio-dj’s en andere figuren in de media) dat Boef te ver ging met zijn uitspraken. In zekere zin zorgt die eensgezindheid juist voor méér sociale cohesie.

 

 

9     WEL OF NIET PILLEN TESTEN? blz. 5

 

  1. Afschaffing van testplekken kan leiden tot dodelijke ongelukken. Anderzijds wordt door testplekken voor xtc in feite een verboden harddrug gedoogd.
  2. Voorstanders testplekken: streven veilig drugsgebruik na.

Tegenstanders testplekken: streven handhaving rechts- en gezondheidsnormen na.

  1. Ja, normen, waarden en opvattingen omtrent drugsgebruik veranderen met de tijd.

Na drie drugsdoden is voor D66 veilig drugsgebruik zwaarder gaan wegen dan de illegaliteit ervan.

 

 

10    DILEMMA blz. 6

 

Zie voor een toelichting bij de Dilemma-opdrachten het document Inleiding en extra’s van de Docentenhandleiding 1 VWO 2018-2019.

 

Situatie Waarom een dilemma?
1.   De politie heeft bewijs dat een terreurverdachte een bom heeft verborgen in de stad. Ze overwegen de man met geweld te dwingen om de locatie kenbaar te maken. a.   Wel of geen geweld tegen de verdachte gebruiken.

b.   Of de rechten van de verdachte worden geschonden, of er kunnen mensen doodgaan door de bom.

2.   De mazelen is een besmettelijke en soms dodelijke ziekte die je met vaccinatie kunt voorkomen. Sommige ouders laten hun kind echter om religieuze redenen niet inenten. De ziekte komt in Europa weer vaker voor. a.   Wel of niet verplicht vaccineren.

b.   Of ouders verliezen de vrijheid om zelf te beslissen, of er ontstaan risico’s voor de volksgezondheid.

3.   Een bevriende klasgenoot verkoopt hasj aan brugklassers. Moet je dit aan de directie van de school vertellen? a.   Wel of niet melden van strafbaar gedrag.

b.   Of de vriendschap gaat over, of hij blijft drugs dealen op school.

 

 

11    WIE HEEFT DE MEESTE MACHT? blz. 6

 

Voorbeelduitwerkingen:

–      Mark Zuckerberg (A), Angela Merkel (B), Paus Franciscus (C) en chirurg (D).

Beroep / functie – alle vier hebben een beroep met veel aanzien.

Kennis – alle vier beschikken ze over specifieke kennis die vereist is om het beroep / de functie te kunnen bekleden.

–      Vooral Angela Merkel (B) en Paus Franciscus (C): aantal (beiden zijn in staat om grote groepen mensen te mobiliseren / hebben een grote achterban); overtuigingskracht (beide personen hebben het gezag om mensen te overtuigen van hun ideeën).

Ook voor Mark Zuckerberg (A) is ‘aantal’ een belangrijk machtsmiddel. Door de oprichting van Facebook heeft hij invloed op de levens van miljarden mensen.

 

 

12    IN HET NIEUWS blz. 7

 

  1. Voorbeelduitwerking:

–      Lichamelijke integriteit, veiligheid, emancipatie, openheid, zelfbeschikking: met veel andere vrouwen geeft Dadis het signaal af dat er meer openheid rondom seksueel misbruik moet komen en dat seksueel misbruik vaker bestraft moet worden.

–      Eerlijkheid, rechtvaardigheid: een mogelijke misstand wordt hiermee gemeld. Mogelijk wordt hierdoor meer misbruik voorkomen en de dader kan alsnog worden gestraft.

  1. Ja, veel mensen hebben met misbruik te maken; slachtoffers hebben andere belangen dan de daders; een oplossing is alleen mogelijk als er collectief naar gehandeld wordt.
  2. Als beginnend actrice was ze voor werk afhankelijk van gevestigde namen binnen de branche. Kritiek uiten op deze mensen zou een risico zijn voor haar carrière.

 

 

 

13    VERPLICHT REGISTREREN? blz. 7

 

  1. Situatie juli 2018: het wetsvoorstel van D66 is goedgekeurd door de Eerste Kamer.
  2. Ze zien zwaarwegende voordelen en nadelen bij invoering van de donorwet.

Bij het niet invoeren van de wet blijven veel patiënten op de wachtlijst staan met alle gevolgen van dien, maar behouden mensen wel de vrijheid om niet te kiezen voor donorschap. Bij invoering van de wet gaat deze vrijheid (deels) verloren, maar zullen waarschijnlijk meer patiënten geholpen worden.

  1. Eigen antwoord leerling.

 

 

 

Leven en dood

 

 

14    IN DE MEDIA blz. 8

 

  1. Voorbeelduitwerking:

Belang van de samenleving: zo min mogelijk ongelukken met dodelijke middelen / voorkomen dat mensen impulsief zelfmoord plegen.

Belang van mensen die zelfmoord willen plegen: dat ze hun leven op een waardige, rustige wijze beëindigen / zelf een moment kunnen kiezen.

  1. Politiek-juridische invalshoek

Het gaat hier om een juridische kwestie. Het verstrekken van zelfdodingspoeder is een overtreding van artikel 294 uit het Wetboek van Strafrecht. Dit artikel gaat over hulp bij zelfdoding.

  1. Voorbeelduitwerking:

–         Ja, mensen kunnen dan in alle rust gaan en zijn anderen niet tot last. Denk aan machinisten die getraumatiseerd raken door mensen die zichzelf voor de trein werpen.

–         Ja, er zijn wel meer dodelijke middelen die je zo kunt bestellen, bijvoorbeeld zoutzuur. Een verbod op zelfmoordpoeder is daarom hypocriet.

–         Nee, want door het middel te verstrekken wordt de drempel voor zelfdoding lager. Meer mensen zullen zelfmoord plegen zonder er goed over na te denken.

–         Nee, in de wet is vastgesteld dat je alleen op strikte voorwaarden hulp mag bieden bij zelfdoding. De verstrekking van het poeder druist in tegen een democratisch besluit.

 

 

15    EICELDONATIE blz. 8

 

  1. Voorbeelduitwerking:

–      Weegt het zelfbeschikkingsrecht van Raunigk op tegen de risico’s voor de betreffende ongeboren baby’s?

–      Weegt de vrijheid om kinderen te nemen op tegen het manipuleren van de natuurlijke zwangerschap?

  1. Voorbeelduitwerking:

–      De vierling zal op een relatief vroege leeftijd z’n moeder verliezen.

–      De moeder is tot minder in staat dan andere moeders.

Denk aan stoeien, sporten, spelen, huiswerkbegeleiding, enzovoort.

De vierling is gezond ter wereld gekomen en vooralsnog zijn er geen medische gevolgen voor de kinderen merkbaar. Dat neemt niet weg dat de moeder een groot gezondheidsrisico heeft genomen voor haar vierling.

 

 

16    ABORTUS blz. 9

 

  1. Ze vinden beiden de waarde (eerbied / respect voor het) leven het belangrijkste. Hertzberger laat zelfbeschikking / autonomie alleen in extreme situaties prevaleren.

Ze stelt dat abortus in de eerste veertien weken gerechtvaardigd is, maar dat in de periode daarna kritischer gekeken moet worden naar de reden van de abortus. En daarmee bedoelt ze dat abortussen in die periode vaker afgewezen moeten worden.

 

 

  1. Voorbeelduitwerking:

–      Vanwege ernstige lichamelijke of verstandelijke beperkingen niet in staat zijn een kind op te voeden.

–      Te jonge leeftijd (13, 14, 15 jaar).

–      Zelf ernstig ziek zijn.

–      In levensgevaar verkeren door de zwangerschap.

–      In gevallen van incest.

 

 

17    JOUW CONCLUSIE blz. 9

 

Eigen mening leerling.

 

 

2   Kennis van zaken

 

 

VRAGEN blz. 10

  1. De vraag van de begincase is: Wat ging hier volgens jou mis en wordt dat veroorzaakt door de zender of door de ontvanger?

De bevooroordeeldheid of selectieve perceptie van de ontvanger. Het publiek dacht dat de rebellenleider de knuffel als trofee omhoog hield, terwijl hij eigenlijk erg onder de indruk was van de ramp.

 

  1. Onderzoek:

–      Wie heeft het bericht geschreven?

Een journalist van het NRC.

–      Met welk doel wordt het verspreid?

Het informeren van de lezer over de politieke actualiteit.

–      Wat is de actualiteitswaarde van het bericht?

Hoog: het gaat om een nieuwe wet.

–      Welke bronnen worden er aangehaald?

Wetsvoorstel voltooid leven, Pia Dijkstra, christelijke partijen en andere politieke partijen.

–      Is er hoor en wederhoor gepleegd?

Ja, verschillende politici zijn voor dit bericht aangesproken, maar alleen Pia Dijkstra op naam.

 

  1. In een democratie maken burgers politieke keuzes op grond van aangereikte informatie. Door foutieve informatie zoals nepnieuws kunnen politieke keuzes dus worden gemanipuleerd.

Bijvoorbeeld: als een nieuwsmedium de valse informatie verspreidt dat 80 procent van de vluchtelingen uit gewelddadige dieven bestaat, zullen burgers sneller geneigd zijn op een partij te stemmen die de grenzen wil sluiten voor vluchtelingen. Deze democratische keuze vindt dan niet plaats op basis van de werkelijkheid. Massa’s vluchtelingen worden gedupeerd door enkele nepberichten.

 

  1. Indoctrinatie komt voor bij regimes die bij machte zijn om de media te censureren. Door de censuur kan alleen berichtgeving doorkomen die het regime welgevallig is.

 

  1. Voorbeelduitwerking:

–      Ik zorg wekelijks voor mijn oma, daardoor ben ik meer begaan geraakt met misstanden in de ouderenzorg.

–      Ik ben een keer opgepakt door de politie vanwege vandalisme. Na dit voorval zie ik mensen die expres dingen slopen vooral als kinderachtig.

–      Mijn moeder werkt voor de SP, daardoor heb ik een behoorlijk linkse kijk op de aanpak van armoede.

 

  1. Door de sturing van het controleteam heeft Facebook veel invloed op de onderwerpen die gebruikers belangrijk vinden en waarover ze nadenken.

 

  1. Journalisten controleren of politici en ambtenaren hun werk goed uitvoeren en hun macht niet misbruiken. Ze informeren de bevolking (de kiezers) hierover.

 

  1. Dierenmishandeling: de onverdoofde halssnede is pijnlijk en niet direct dodelijk voor de dieren.

De Partij voor de Dieren vindt dat vrijheid van geloof of tradities begrensd moet worden wanneer mensen of dieren er leed door ondervinden.

 

 

 

9    IN HET NIEUWS blz. 11

 

  1. Manipulatie, de berichten zijn immers nep. Dotan verdraaide niet alleen feiten, hij verzon ze.
    Dat deed hij opzettelijk, zonder dat de ontvangers dit wisten of merkten.
  2. Voorbeelduitwerking:

Voor:

–      Dit soort valse informatie zal je bij traditionele nieuwsmedia zoals NOS, RTL Nieuws of het NRC niet zien vanwege de journalistieke codes.

–      Traditionele media hebben grote redacties waarmee nieuws wordt geselecteerd en gecheckt. Op sociale media gebeurt dit niet en dus is het risico op valse informatie groter.

Tegen:

–      Profielen van artiesten dienen het doel artiesten te promoten, het is een soort reclame. Reclame is bij voorbaat manipulatief. Als ontvanger weet je dit.

–      Ook traditionele media brengen soms onjuiste informatie. Als ontvanger moet je altijd alert zijn op manipulatie en nepnieuws.

  1. Verkeerde vergelijking.

Een filtertje gebruiken om er jonger uit te zien laat zich niet vergelijken met een pertinente leugen over ontmoetingen met fans of de inzet van trollen om je populariteit te vergroten.

 

10    FEIT, VOOROORDEEL OF STEREOTYPE? blz. 11

 

  F, V of D? Motivatie
1.   “De donkere jongen die rondkijkt in de fietsenstalling van school, wil vast een fiets stelen.” V Je hebt een (negatieve) mening over iemand, zonder dat je iets van deze persoon weet.
2.   “Vrouwen verdienen gemiddeld minder dan mannen.” F Diverse onderzoeksresultaten laten dit zien.
3.   “Nederlanders met een migratieachtergrond die een delict plegen, moeten het land verlaten.” D Nederlanders met een migratieachtergrond worden anders behandeld dan autochtone Nederlanders.
4.   “Meisjes presteren op school gemiddeld beter dan jongens. Daarom zal Betty het beter doen dan haar broer Steven.” V Onderzoeksresultaten hebben weliswaar aangetoond dat meisjes op school beter presteren dan jongens, maar dit betekent niet dat dat ook voor Betty geldt.

 

 

11    BEELDVORMING blz. 12

 

Eigen uitwerking leerling.

Neem vooraf met uw leerlingen door welke opdrachten zij gaan maken.

De opdrachten kunnen in de klas maar ook als huiswerk opgegeven worden.

Vraag de leerlingen van elke gemaakte opdracht een uitdraai met de uitslag te maken.

 

 

 

12    IN HET NIEUWS blz. 12

 

  1. Het is een betrouwbare bron.

De VN zijn een officiële instantie, gezaghebbend, beschikken over veel middelen om feiten te achterhalen, zijn onpartijdig en hebben belang bij vertrouwen.

  1. Voorbeelduitwerking:

Nee, bij censuur wordt informatie vóór publicatie gecontroleerd en mogelijk verboden. Dat is hier niet aan de orde.

Nee, bij censuur gaat het doorgaans om berichten die nadelig zijn voor het regime; in dit geval gaat het om feitelijke onjuistheden in de berichtgeving.

Ja, er is sprake van controle van informatie door de overheid en dus is er sprake van censuur.

  1. Voorbeelduitwerking:

Nee, persvrijheid brengt de morele verantwoordelijkheid met zich mee om te streven naar objectieve nieuwsgaring. Doelbewust nepnieuws verspreiden druist in tegen deze verantwoordelijkheid.

Nee, vrije pers en vrije meningsuiting zijn bedoeld om een open debat te kunnen voeren over wat er in de samenleving speelt. Nepnieuws verstoort dit open debat alleen maar.

Ja, want er zijn enkele wettelijke uitzonderingen op vrijheid van drukpers / vrijheid van meningsuiting. Het verspreiden van nepnieuws valt hier niet onder en dus is het toegestaan.

Ja, want de meest toonaangevende kranten maken wel eens fouten of brengen nieuws te eenzijdig. Het onderscheid tussen dergelijke dwalingen en nepnieuws is moeilijk te duiden.

 

De NPO maakte in maart 2018 een speciale uitzending over nepnieuws: Nieuws of nonsens? Bekijk de uitzending via de volgende link: themasvwo.nl/nepnieuws2.

 

 

13    WELK WOORD WEG? blz. 12

 

Zie voor een toelichting bij deze ‘thinking skill’ het document Inleiding en extra’s van de Docentenhandleiding I VWO 2018-2019.

 

Voorbeeldantwoorden

  1. Objectiviteit hoort er niet bij, omdat het daarbij gaat om het weergeven van de werkelijkheid. Bij de andere drie wordt de werkelijkheid vertekend.

Of:

–      Selectieve waarneming hoort er niet bij, want dat heeft betrekking op de ontvangerskant van communicatie. De andere drie horen juist bij de kant van de zender.

  1. Nu.nl hoort er niet bij, omdat het bij dit medium draait om het weergeven van de realiteit. Bij de andere drie is sprake van een andere (bijvoorbeeld mooiere of aantrekkelijkere) voorstelling van die realiteit.

Of:

  • Instagram hoort er niet bij, omdat daarbij de rol van zender en ontvanger continu wisselt. Dit geldt niet voor de LINDA. en nu.nl.

 

 

 

14    NIEUWSBRONNEN VERGELEKEN blz. 13

 

  1. Voorbeelduitwerking:

De Volkskrant: hoger opgeleiden, politiek links georiënteerd, interesse in politiek, kunst en cultuur.

Dagelijkse Standaard: hoger opgeleiden tussen de 35 en 55, politiek rechts georiënteerd, interesse in politiek nieuws op een sensationele manier gebracht.

  1. Bij de Volkskrant wel, bij DDS niet. De Volkskrant beschrijft zowel de reactie van Broederliefde als van het Nationaal Comité 4 en 5 mei op het voorval. DDS doet dit niet.

Zie hiervoor in het Volkskrantartikel de regels “Emms bood destijds (…) comité te respecteren.”

  1. Bij het bericht van DDS lopen feiten en meningen door elkaar, bij de Volkskrant niet.

Zie bijvoorbeeld de zinnen in het DDS-artikel: “De band was door (…) het joodse volk”. De eerste zin is redelijk feitelijk, de tweede zin is sterk subjectief.

  1. Voorbeelduitwerking:

Sensationeel nieuws trekt doorgaan meer lezers en kijkers. In veel gevallen is sensatie dus een commerciële keuze.

Nieuwsmedia die op een minder sensationele manier nieuws brengen, proberen vooral met de journalistieke kwaliteit lezers en kijkers te trekken.